مرتضى مطهرى

240

مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )

پس سرّ اينكه انسان احتياج به پيغمبر دارد اين است كه انسان به يك سلسله مسائل احتياج دارد كه برآوردن آنها كار وحى و دين است . مسئلهء وحى به حسب زمانها فرق نمىكند ولى به حسب استعدادها فرق مىكند ( نه به حسب درجهء تمدن ) . اين‌طور نيست كه چون تمدن عوض مىشود قانون عوض مىشود و در نتيجه پيغمبر هم عوض مىشود ؛ يعنى درجهء تمدن بالا مىرود ، پس قانون جديدى مىخواهد . نه ، تغيير وحى به حكم اين است كه درجهء تمايل خود بشر يعنى استعداد خود بشر براى فرا گرفتن قوانين الهى تغيير مىكند . اجتماع بشرى مانند فرد است ؛ دورهء كودكى دارد ، دورهء رشد دارد ، نزديك به مرحلهء بلوغ دارد ، دورهء بلوغ دارد . بشريت در ابتدا حالت يك كودك را دارد ، يعنى اساساً قدرت دريافتش ضعيف و كم است . هرچه كه پيش مىرود و رشدش بيشتر مىشود ، استعداد بيشترى پيدا مىكند . مانند دستورالعملى كه به بچه مىدهيد : دستورالعمل‌هاى شما ثابت است ولى بچه قابل نيست كه تمام دستورالعمل‌هاى شما را انجام بدهد . بعد كه مقدارى استعداد پيدا مىكند ، شما مقدارى از دستورالعمل‌ها را به او مىدهيد و مقدار ديگر را صرف نظر مىكنيد يا خودتان بجاى او عمل مىكنيد تا مىرسد به سرحد بلوغ ( يعنى جايى كه عقلش كامل است و شما هرچه دستورالعمل داشته باشيد مىتوانيد به او بدهيد ) و تمام راه و اصول را به او مىآموزيد كه تا آخر عمر به آنها عمل كند . اصول و كليات و قوانين كلىاى كه بشر احتياج دارد كه از طريق وحى به او گفته شود ، نامحدود نيست بلكه محدود است . اينكه تمام دستورها به بشر اوليه داده نشده است براى اين بوده كه بشر دورهء كودكى را طى مىكرده است . قوانين كلى در تمام اعصار يك جور است ولى بشر آن استعدادى را كه تمام احكام به او گفته شود نداشته است و اگر هم مىگفتند نمىتوانست به كار بندد . همان مقدارى هم كه مىگفتند مىبايستى بعد از آن برايش سرپرست بفرستند كه آنها را به كار بندد . وقتى كه بشر به دورهء بلوغ خودش رسيد ، به دورهء عقل كامل ، به دوره‌اى كه در آن استعداد دريافت قوانينى را كه اصول نظام اجتماعى و فردى اوست دارد ، در اين هنگام بايد آن قوانين را به او گفت . آن وقت به او مىگويند تمام وحى كه بايد بشر را هدايت كند ، همين است . عقلت به آنجا رسيده است كه آنچه را كه از طريق وحى احتياج دارى كه به تو بگويند و تو بايد به كار بندى ما به تو مىگوييم . تو آنها را حفظ كن و الى الابد زندگيت را با آنها تطبيق بده .